Nine Pankras beschrijft als achtbaanrit hoe zij anorexia te boven kwam - Gezonde poging om paar kilo af te vallen veranderde in gevaarlijk ondergewicht - Pankras ging de strijd aan met regels in haar hoofd - “De strikte afspraken wat betreft eten hebben hun beste tijd gehad”
Nine pankras over anorexia nervosa boek
Het eerste opgewekte boek over anorexia. Die woorden prijken op de kaft van Hoe ik Mijzelf Halveerde van Nine Pankras. In een half jaar tijd woog ze nog maar de helft van haar 88 kilo, waar ze op een gezonde manier een paar kilo van af wilde krijgen. Onder alle opgewektheid schuilt de aangrijpende strijd die Pankras moest aangaan met de regels in haar hoofd. Metro sprak haar over de achtbaanrit die zij is doorgegaan om anorexia te boven te komen.
Het hele boek door vraag je jezelf af hoe je in deze ziekte verzeild bent geraakt. Ben je er inmiddels achter?
Het begon natuurlijk met een beetje afvallen, dat heeft de boel aangezwengeld. Dat ik vervolgens vast kwam te zitten in mijn eigen regels, zat denk ik al wel in mijn persoonlijkheid. Ik ben een alles-of-nietspersoon: of ik ga er compleet voor of het hoeft niet. Al heel snel had het niks meer met mijn gewicht te maken.
Nine Pankras voor dat ze anorexia kreeg
Dus die karaktereigenschappen zaten er al in voordat je anorexia kreeg?
Ja, ik ben altijd wel een strebertje geweest. Enerzijds waren er dingen in mijn persoonlijkheid waardoor ik vatbaar was voor de ziekte, maar anderzijds is het ook wel heel erg snel gegaan. In slechts een paar maanden was ik het spoor bijster. Als je ongezond weinig weegt, is ook je denkvermogen niet meer optimaal. Daardoor raakte ik er helemaal in vast.
Je begon met 88 kilo. Dat is voor iemand van 1.83 meter toch niet heel zwaar?
Nine Pankras was stevig, er mocht iets af. Maar hoe het uiteindelijk werd, 44 kilo, was wel wat overdreven. En dat is een understatement. In de zomer begon ik met gezond afvallen, maar al na een paar maanden ging het compleet buiten mezelf om. In korte tijd was het goed mis en stond ik op alle wachtlijsten van klinieken.
Is dat kenmerkend voor anorexia, dat je er zo snel door gegrepen wordt?
Nee, want in de klinieken heb ik ook met meisjes gesproken die jarenlang rommelden met een eetstoornis. Er zijn ook veel meisjes die niet een gevaarlijk ondergewicht hebben, maar die wel jarenlang hun hele leven erdoor laten beïnvloeden.
De reacties, onder andere van je ouders, waren niet mis. Zag je ondanks hun verdriet nog steeds niet dat je te dun was?
Voordat ik naar Engeland vertrok om er te studeren waren mensen positief: ik had een mooi gewicht bereikt en iedereen vond dat ik genoeg was afgevallen. Zelf vond ik dat ook, toch gaf het een kick als de weegschaal elke week weer iets minder aangaf. Daarbij was ik bang om weer op mijn oude gewicht te raken, als ik normaal zou gaan eten. Maar toen mijn ouders in Engeland op bezoek kwamen, confronteerden zij me ermee dat het niet goed ging.
Wat deed dat met je?
In eerste instantie niet zoveel, ik zag het niet als probleem. Ik was ervan overtuigd dat ik er zo mee kon ophouden, dat ik alleen even een knop moest omzetten. Weer in Nederland zag mijn huisarts meteen dat ik anorexia had. Nine Pankras sprak met hem af dat ik zou proberen het zelf op te lossen, maar na een maand was dat nog steeds niet gelukt. Ik had wel even tijd nodig om in te zien dat ik het niet zelf kon oplossen. Dat was het moment waarop de grote zoektocht naar hulp begon.
Maar ook na het inzicht dat je hulp nodig had, kon je het moeilijk bevatten dat je aan anorexia leed.
In een folder van een kliniek stonden een aantal kenmerken en als je aan het merendeel voldeed, zou je anorexia hebben. Sommige dingen herken je, andere helemaal niet. Zo was ik niet onzeker. Ik wilde gewoon een paar kilo afvallen, superdun hoefde voor mij helemaal niet, maar ik raakte verstrikt in mijn eigen regeltjes.
En dan kom Nine Pankras in een kliniek waar je je niet meer aan je eigen regels kan houden.
Mijn probleem lag erin dat ik de controle los moest laten, opdrachten moest doen en moest afwijken van wat ik zelf wilde eten. Met zo’n ziekte zit je zo erg vast in je eigen regels, Nine Pankras liep daardoor wel tegen de muur. Uiteindelijk zaten we daar met allemaal ons eigen denkschema, dat herken je wel in elkaar. Toch zaten er ook wel meisjes die echt een plaatje in hun hoofd hadden van hoe ze er uit wilden zien.
Ze zagen niet dat ze al veel dunner waren dan dat plaatje?
Het spiegelen, de therapie waarbij we voor de spiegel onszelf moesten beschrijven, was voor een aantal van die meisjes echt verschrikkelijk. Sommigen wilden heel dun zijn, anderen hadden ook problemen thuis. Ze wilden verdwijnen of zichzelf heel klein maken. Het spiegelen was voor hen het dieptepunt van de week.
Op een bepaald moment moet je toch schrikken van jezelf?
Als je gewoon je dag doorbrengt, heb je er niet zo’n erg in. Ik was ook vrij apathisch. Nadat ik mijn gezonde gewicht had bereikt, 67 kilo, mocht ik de kliniek uit. Ik besloot na mijn afstuderen drie maanden door Australië te reizen met een vriendin. Daar ben ik als een raket teruggevallen. Ik wist wel dat het niet goed ging, maar ik besteedde er niet zoveel aandacht aan. Pas toen ik een foto van mezelf zag schrok ik heel erg.
Kun je je daar nog iets bij voorstellen, dat het zo erg was?
Door alle dagboeken die ik heb bijgehouden, kan ik me wel voorstellen hoe ik me voelde. Maar niet dat ik ooit weer zo verstrikt zou raken, ik bekijk het van een afstand. Ik herinner het me wel, vooral als ik mijn dagboeken lees komen wel dingen terug.
Zoals?
Nine Pankras liep bijvoorbeeld uren per dag, dat was een van mijn regeltjes. Omdat ik zoveel liep kende ik ook alle zwervers, al bleef ik nooit stilstaan om te praten. Ik weet nog een keer dat iemand ‘spook’ naar me riep. Ik vond het vervelend, want ik wist ook wel dat ik er zo uitzag. Maar het was een hele warme dag, ik had gewoon een shirtje aan. Toen ik thuiskwam schrok mijn moeder ook van die blote armen: of ik niet beter lange mouwen aan kon doen. Maar ja, ik had het ook gewoon warm, net als iedereen. Dat waren wel van die kleine wanhopige situaties.
En het feit dat je je duim en wijsvinger rond je bovenarm kan doen?
Ik herinner me het moment waarop ik het niet meer kon. Ik moest wel drie keer tegen mezelf zeggen: ‘Dit is goed, nu gaat het de goede kant op.’ Het voelde veilig dat ik mijn bovenarm kon omcirkelen met duim en wijsvinger. Als je dan terugverandert, heeft het soms iets engs. Terugkomen is een lange weg, iedere keer moet je een stukje van je regels loslaten.
Hoe staat het nu met de regeltjes in je hoofd?
Het gaat nu heel goed, al anderhalf jaar. Daarvoor had ik nog een lijst in mijn hoofd met wat ik per dag mocht eten. Nu ben ik er vrijer in. Als ik vanavond gebeld word of ik nog wat wil drinken, doe ik dat gewoon. Hiervoor moest ik eerst kijken of een wijntje wel in mijn schema zou passen. Die strikte afspraken wat betreft eten hebben hun beste tijd gehad.
Dus je hebt geen keukenweegschaal meer?
Ik heb een hele oude keukenweegschaal van mijn oma, maar die doet het helemaal niet. Die staat er alleen maar voor de sier.
Wauw, wat een heftig verhaal. Het is erg goed dat ze aan het genezen is. Ik zou het wel willen lezen.