Eetstoornissen hebben invloed op een groot aantal lichamelijke processen. Bij anorexia nervosa spelen adaptaties van het lichaam aan de situatie van ondervoeding die omkeerbaar en niet levensbedreigend zijn. Kennis van deze processen is nuttig om overdiagnostiek te voorkomen. Daarnaast kunnen er acute levensbedreigende complicaties optreden, deze vereisen medisch handelen. Tevens kan er sprake zijn van complicaties die op lange termijn niet (volledig) omkeerbaar zijn.
Bij boulimia nervosa worden vooral de gevolgen gezien van purgerend gedrag. Bij boulimia nervosa en bij eetbuistoornis kan overgewicht ontstaan, de somatische complicaties van overgewicht en (morbide) obesitas worden hier niet verder besproken.
Somatische gevolgen van een eetstoornis
Anorexia nervosa
De somatische gevolgen van anorexia nervosa zijn afhankelijk van de mate van ondergewicht, de snelheid van gewichtsverlies, de sekse en de leeftijd van de patiënt. Wanneer sprake is van purgerend gedrag (braken, laxeermiddelenmisbruik) is er een hoger risico op dehydratie en elektrolytenstoornissen, vooral hypokaliaemie. Onderscheid tussen de restrictieve en purgerende vorm is daarom van belang. Naast misbruik van laxantia kan er ook misbruik zijn van diuretica, insuline, schildklierhormoon- of dieetpillen (amfetaminen).
Bij kinderen en adolescenten kunnen potentieel irreversibele afwijkingen optreden zoals groeiretardatie, vertraging of zelfs stoppen van de puberteitsontwikkeling, osteopenie met afgenomen piekbotmassa en een mogelijk effect op het groeiende en zich ontwikkelende brein.
De somatische complicaties bij jongens zijn ernstiger dan bij meisjes, mogelijk ten gevolge van de late diagnosestelling.
Soms is er sprake van een somatisch ziektebeeld naast de eetstoornis. Zo komen eetstoornissen significant vaker voor bij vrouwen met diabetes mellitus type 1, waarbij de complicaties van dit ziektebeeld toenemen vanwege onderdoseren van insuline.
Bij sommige patiënten ziet men complicaties van automutilatie.
Algemeen
- Gestoorde aanpassing aan warmte en koude
- Gestoorde lengtegroei met eventueel korte gestalte
- Ondergewicht of onvoldoende gewichtstoename
- Uitputting
- Verlaagd basaal metabolisme
Bewegingsapparaat
- Krampen, tetanie, spierzwakte
- Osteopenie
- Osteoporetische fracturen
- Osteoporose
Cardiovasculair
- Acrocyanose
- Acute hartdood
- Afname hartgrootte
- Arteria mesenterica superior syndroom
- Bradycardie
- Cardiomyopathie door emetine toxiciteit
- Decompensatio cordis
- ECG-afwijkingen, waaronder QTc verandering
- Hypotensie
- Mitralisinsufficiëntie
- Pericard effusie
- Ritmestoornissen
(Neuro-)endocrien
- Euthyoroid sick syndrome
- Eventueel irreversibele atrofie gonaden
- Hypercortisolisme
- Hypogonadotroop hypogonadisme
- Ontregeling cholecystokinine
- Ontregeling dopaminerge systeem
- Ontregeling neuropeptide y
- Ontregeling serotonerge systeem
- SIADH
- Verhoogd groeihormoon, verlaagd IGF-1
- Verlaagd leptine
- Vertraagde puberteitsontwikkeling of verlies secundaire seksuele kenmerken
Huid
- Bleke huid
- Droge huid
- Hypercarotinaemie
- Lanugo
- Pitting oedeem
- Teken van Russell
Immuno-hematologie
- Afwijkingen complementsysteem
- Gestoorde cellulaire immuniteit
- Gestoorde Ig-synthese
- Neutrofiele dysfunctie
- Pancytopenie
- Stijging Hb-F
Metabool
- Hypercholesterolaemie
- Hypoglycaemie
- Laag zink
Neuropsychologie
- Afwijkingen EEG
- Atrofie (pseudo-atrofie) cerebrum met afname grijze en witte stof en vergroting liquorruimtes
- Cognitieve dysfunctie
- Compressie perifere zenuwen
- Convulsies
- Stoornissen autonome zenuwstelsel
Refeeding-syndrome
- Decompensatio cordis
- Hyperglycaemie
- Hyperosmotische non-ketotisch coma
- Hypofosfataemie (→ weefselhypoxie, rhabdomyolysis, decompensatio cordis, neurologische stoornissen, acute insufficiëntie, hartritme stoornissen, acute dood)
- Hypokaliaemie
- Hypomagnesiaemie
- Plotselinge dood
Renaal
- Acute en chronische nierinsufficiëntie
- Glomerulaire nierfunctiestoornissen
- Nierstenen
- Partiële diabetes insipidus
- Prerenale nierinsufficiëntie
Tractus digestivus
- Acute maagdilatatie, zelden maagruptuur
- Buikpijn
- Darmobstructie
- Ernstige obstipatie
- Galstenen
- Invaginatie
- Irritable bowel syndrome
- Leverfunctie stoornissen
- Necrotiserende colitis
- PancreatitisSmaakstoornis
- Vertraagde maagontlediging
- Bij braken: periorale stomatitis, cariës, erosie tandglazuur, gezwollen speekselklieren (amylase verhoging), oesofagitis, Mallory-Weis, oesofagus- en maagruptuur, Barrett-oesofagus, stoornissen vocht-, zuurbase- en elektrolythuishouding
- Bij laxantia: slijmvlies laesies colon, eventueel hematochezia, pseudomelanosis coli, megacolon, cathartisch colon, stoornissen vocht-, zuurbase- en elektrolythuishouding, trommelstokvingers
Vocht- zuurbase- en elektrolytenhuishouding
- Dehydratie
- Hyperchloremische metabole acidose bij laxantia
- Hypokaliaemie bij braken en laxantia
- Hypokaliaemische hypochloremische metabole alkalose bij braken
- Hyponatriaemie
- Laag magnesium, calcium, fosfaat
- Rebound oedeem
- (Fatale) waterintoxicatie
